Sustainability คืออะไร? แนวทางในการจัดการทรัพยากรเพื่อความยั่งยืน

ในปัจจุบันโลกของเราเผชิญกับปัญหาสิ่งแวดล้อมในหลายด้าน ทำให้เกิดแนวคิดที่ต้องการดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนหรือเรียกว่า Sustainability เพื่อการพัฒนาในแต่ละด้านอย่างสมดุล ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม อาหาร และความยั่งยืนขององค์กร เพราะว่า “โลก” เป็นของทุกคน บทความนี้จะพาทุกคนมาทำความรู้จักกับแนวทางที่ดีในการจัดการทรัพยากรอย่างมีคุณภาพ  เพื่อความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม เพื่ออนาคตที่สดใส และเพื่อโลกที่ยั่งยืนสำหรับเราทุกๆ คนกัน!

แนวคิด Sustainability คืออะไร? 

แนวคิด Sustainability คือ แนวคิดที่ว่าด้วยการรักษาและดูแลสิ่งที่มีอยู่เดิมให้สามารถคงสภาพดีดังเดิมได้ต่อไปได้ในอนาคต และจะช่วยแก้ปัญหาและลดผลกระทบด้านลบที่อาจจะเกิดขึ้นต่อโลกของเรา ซึ่งในที่นี้สิ่งที่ควรจะดูแลรักษาเพื่อให้เกิดความยั่งยืนมากที่สุดคือธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 

สังเกตได้ว่า ในทุกๆ วัน ในทุกๆ ปี โลกของเรามีความแปรปรวนทางสภาพอากาศและสิ่งแวดล้อมหลายอย่างเกิดขึ้นตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา ซึ่งความแปรปรวนที่เกิดขึ้นก็มาจากพฤติกรรมและกิจกรรมของมนุษย์ในการใช้ทรัพยากรอย่างไม่เหมาะสม นอกจากนี้ สามารถสำรวจธุรกิจ หรือองค์กรที่มีการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนได้ด้วยการใช้เครื่องมือ ESG Rating อีกด้วย

Sustainability ทั้ง 4 ด้าน มีอะไรบ้าง?

หากจะกล่าวถึงความยั่งยืน เราสามารถแบ่งออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่ 

1. ความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม

ความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม คือ การจัดสรรการใช้ทรัพยากรทางธรรมชาติให้มีประสิทธิภาพสูงสุด และไม่ส่งผลกระทบต่อธรรมชาติ โดยปัจจุบันจะเห็นได้ชัดว่าธุรกิจและกิจกรรม ตลอดจนอุตสาหกรรมจำนวนมาก มักจะมีการใช้ทรัพยากรทางธรรมชาติเพื่อการดำเนินกิจการทั้งสิ้น แต่อย่างไรก็ตามทางผู้ผลิตและผู้ดำเนินการจะต้องมีการคำนึงอย่างรอบคอบถึงการนำทรัพยากรทางธรรมชาติมาใช้ เพื่อลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นตามมา เช่น สัตว์ที่สูญพันธุ์ ความสมดุลทางระบบนิเวศถูกทำลาย และเพื่อการรักษาความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อมในทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นสัตว์ ป่า น้ำ และมนุษย์

 2. ความยั่งยืนด้านเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจเป็นสิ่งสำคัญในการดำรงอยู่เพื่อกิจกรรมของสังคม โดยความยั่งยืนทางเศรษฐกิจจะเกิดขึ้นได้ จำเป็นต้องมีการคาดการณ์ การวางแผน รวมถึงการคาดคะเนความเสี่ยงต่างๆ อย่างรอบด้าน เพื่อการเตรียมรับมือต่อสถานการณ์ต่างๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นต่อระบบเศรษฐกิจ และเพื่อเป็นการเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจให้สามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืนทั้งปัจจุบันและอนาคต อีกทั้งช่วยลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นต่อสังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรม 

3. ความยั่งยืนด้านอาหาร

ความยั่งยืนด้านอาหาร เป็นการช่วยลดความหิวโหย และแก้ปัญหาการขาดแคลนอาหาร ซึ่งอาหารที่บุคคลควรจะได้รับประทานนั้นควรจะต้องคำนึงถึงสารอาหาร คุณประโยชน์อย่างครบถ้วน และเหมาะสมตามวัยและพัฒนาการของร่างกายมนุษย์ เพื่อให้ได้รับสารอาหารที่เพียงพอต่อการดำรงชีวิตและความปลอดภัยทางด้านสุขภาพ 

4. ความยั่งยืนขององค์กร

ความยั่งยืนขององค์กร เป็นหนึ่งในส่วนสำคัญของการสร้างความยั่งยืนให้กับสังคม โดยองค์กรจะต้องมีการสร้างวิสัยทัศน์ และดำเนินพันธกิจที่สามารถปฏิบัติได้จริง มีการวางแผนอย่างเป็นระบบ เพื่อส่งเสริมให้องค์กรสามารถส่งผลประโยชน์ดีกลับคืนสู่สังคมได้ อีกทั้งการดำเนินการขององค์กรจะต้องเป็นไปในทิศทางที่ดี ที่จะช่วยสนับสนุนความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม ชุมชน ตลอดจนการพัฒนาสังคมให้ยั่งยืนด้วยเช่นกัน

บทบาทการมีส่วนร่วมในการพัฒนาอย่างยั่งยืน

การจะสร้างความยั่งยืนกลับคืนสู่สังคม จะต้องอาศัยความร่วมมือของหลายภาคส่วน และต้องสร้างความยั่งยืนให้เกิดความสมดุลในทุกๆ มิติ ซึ่งทั้งรัฐ เอกชน องค์กรอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และทุกๆ คนในสังคมสามารถมีส่วนในการพัฒนาความยั่งยืนได้ ดังนี้

สร้างสังคมให้ใช้วิถีชีวิตที่เกื้อกูลต่อธรรมชาติ

การดำเนินกิจกรรมของมนุษย์จำเป็นที่จะต้องพึ่งพาอาศัยทรัพยากรทางธรรมชาติ ในชุมชนและสังคม ดังนั้นเพื่อเป็นการช่วยอนุรักษ์และรักษาความสมดุลของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในชุมชน จะต้องมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการทำกิจกรรมต่างๆ ตลอดจนเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่มีความเชื่อมโยงกับธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ใช้ทรัพยากรในชุมชนอย่างรู้ค่า และเป็นประโยชน์มากที่สุด เพื่อไม่ให้เกิดความเสียหายต่อชุมชนและสังคม อีกทั้งเป็นการช่วยสร้างจิตสำนึกรักในธรรมชาติและชุมชน เพื่อให้ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมในชุมชนจะยังคงอยู่คู่ชุมชนตลอดไป 

มีระบบเศรษฐกิจที่มีเสถียรภาพอย่างต่อเนื่อง

ระบบเศรษฐกิจที่มีเสถียรภาพอย่างต่อเนื่องเป็นระยะยาว และมีการพัฒนาไปสู่การขยายตัวและความก้าวหน้าของเศรษฐกิจจะช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับผู้คนในสังคมได้ โดยระบบเศรษฐกิจจะต้องมีการดำเนินไปอย่างมีสมดุล ช่วยเอื้อประโยชน์ต่อการดำเนินกิจกรรมขององค์กรต่างๆ ตลอดจนการดำเนินชีวิตของปัจเจกชน อีกทั้งการดำเนินกิจการภายในองค์กร จะต้องมีการพิจารณาและการวางแผนผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อมด้วยเช่นกัน

ปรับเปลี่ยนทัศนคติในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ

การสร้างจิตสำนึกและทัศนคติที่ดีต่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ เป็นหนึ่งในการสร้างความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม ผ่านการช่วยเหลือกันของทุกภาคฝ่ายเพื่อให้ผู้คนมีการตระหนักรู้ถึงขอบเขตในการใช้ทรัพยากรทางธรรมชาติอย่างเหมาะสม และสามารถพลิกฟื้นทรัพยากรทางธรรมชาติให้กลับสู่สภาพใกล้เคียงกับสภาพเดิมให้มากที่สุด เพื่อช่วยอนุรักษ์ให้ทรัพยากรยังคงดำรงอยู่ในสังคมอย่างยั่งยืน และเพื่อช่วยรักษาให้คงอยู่ต่อไปในอนาคต

มุ่งเน้นการอนุรักษ์และรักษาสิ่งแวดล้อม

ในการดำเนินกิจกรรมต่างๆ เพื่อการรักษาความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมจะต้องมุ่งเน้นในการอนุรักษ์และรักษาสภาพของสิ่งแวดล้อมให้คงอยู่ วางแผนในการเลือกใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด และเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลกระทบร้ายแรงที่อาจส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม ชุมชน และสังคม เพื่อการดำเนินชีวิตที่ดีของทุกคน

ส่งเสริมและผลักดันพลังงานสะอาด

ในปัจจุบันภาครัฐและเอกชนมีการสนับสนุนการใช้พลังงานสะอาด อย่างเช่นพลังงานไฟฟ้ามากขึ้น เพื่อลดการปล่อยเชื้อเพลิง และลดมลพิษที่อาจจะเกิดขึ้นจากการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ ยกตัวอย่างเช่น นโยบายการส่งเสริมยานยนต์และยานพาหนะไฟฟ้า EV หรือการที่ธุรกิจและอุตสาหกรรมขนาดใหญ่และเล็กเปลี่ยนมาใช้ไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ ใช้ระบบโซลาร์เซลล์ในการดำเนินธุรกิจเป็นต้น

ใช้พลังงานเชื้อเพลิงให้น้อยลง

ภาวะโลกร้อนเป็นปัญหาใหญ่ระดับโลกที่หลายๆ ประเทศกำลังเผชิญร่วมกัน โดยวิธีการแก้ไขปัญหาดังกล่าว จะต้องมีการร่วมมือกันตั้งแต่ภาคประชาชน ภาครัฐ ภาคเอกชน ตลอดจนระดับนานาชาติ ในการช่วยเหลือให้ความร่วมมือเพื่อการลดการใช้พลังงานเชื้อเพลิง ลดการใช้พลังงานที่มีการเผาไหม้สูง และมีการควบคุมการใช้พลังงานในระดับอุตสาหกรรมให้เหมาะสม เพื่อไม่ให้กิจกรรมต่างๆ ส่งผลกระทบต่อการเกิดภาวะโลกร้อน 

เพิ่มพื้นที่สีเขียวจากป่าไม้

เพื่อเป็นการช่วยบรรเทาปัญหาความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม และเพื่อเป็นการสร้างสภาพแวดล้อมให้ดีขึ้น การเพิ่มพื้นที่ป่าไม้จึงเป็นหนึ่งในเรื่องสำคัญที่เราควรให้ความสนใจ โดยต้องมีการกำหนดให้เพิ่มพื้นที่ป่าไม้เป็นร้อยละ 40 โดยแบ่งแยกเป็น พื้นที่ป่าไม้อนุรักษ์ร้อยละ 25 และพื้นที่ป่าใช้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจอีกร้อยละ 15 ซึ่งช่วยให้พื้นที่สีเขียวจากป่าไม้เพิ่มมากขึ้น และช่วยสร้างสังคมให้น่าอยู่ และมีสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่ดีต่อทุกคน

สรุป

Sustainability คือ แนวคิดที่ว่าด้วยเรื่องการรักษาสิ่งแวดล้อมให้คงอยู่ในสภาพดีทั้งในปัจจุบัน และในอนาคต เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบด้านลบต่อความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม ด้านอาหาร ด้านเศรษฐกิจ และองค์กร สังคม เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของทุกๆ คนในสังคม โดยการจะรักษาความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมให้คงอยู่ได้จะต้องมีการเสริมสร้างการตระหนักรู้ของทุกส่วนในสังคม สร้างระบบเศรษฐกิจที่เข้มแข็ง ลดการใช้พลังงานเชื้อเพลิงเผาไหม้ ตลอดจนการช่วยกันเพิ่มพื้นที่ป่าไม้สีเขียวให้เพิ่มมากขึ้น 

หากใครสนใจสนับสนุนโครงการเพื่อการพัฒนาความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมของมูลนิธิต่างๆ สามารถสนับสนุนได้ผ่านทาง Cheewid ที่จะช่วยทุกภาคส่วนในการมีส่วนร่วมต่อสังคมเพื่อการดูแลทรัพยากรสิ่งแวดล้อมให้คงอยู่ พัฒนาทรัพยากรทางธรรมชาติให้ดีขึ้น เพื่อสังคมที่อุดมสมบูรณ์จะมีแก่ทุกคน 

Reference: 

1. ภาราดร แก้วบุตรดี. การมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. so02.tci-thaijo.org.  Published on 2 May 2019. Retrieved 15 March 2025.
2. Innovation Technology. ความยั่งยืนคืออะไร? ทำไมหลายธุรกิจถึงให้ความสำคัญ. inno.co.th.  Published on 3 February 2023.  Retrieved 15 March 2025.
3. Mahidol University Alumni Relations. ความยั่งยืน หมายถึง ? สำคัญอย่างไรต่อชีวิตปัจจุบัน. alumni.mahidol.ac.th. Published on 2 February 2024.  Retrieved 15 March 2025.
4. Solutions Impact. Sustainability คืออะไร มีความสำคัญอย่างไรต่อการดำเนินธุรกิจในปัจจุบัน. solutionsimpact.com. Retrieved 15 March 2025.